Mersin Balığı Çalıştayı Yapıldı

Mersin Balıklarını Koruma Koruma ve Yaşatma Derneği, (MERKODER) ve Karasu Belediyesi tarafından düzenlenen 'Nesli Tükenme Tehlikesindeki Mersin Balıklarını Tanıtım Çalıştayı' Şehit Üsteğmen İbrahim Abonoz Lisesi Konferans Salonu'nda gerçekleştirildi.

Çalıştaya, Karasu Belediye Başkanı Mehmet İspiroğlu,  İstanbul, Sakarya, Sinop ve Yalova üniversitelerinden akademisyenler, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Su Ürünleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Çevre ve Orman Bakanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nden uzmanlar, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve doğa derneklerinin temsilcileri ile ilçe yöneticileri katıldı.

Çalıştayın açılışında konuşan FAO Temsilcisi Dr. Özgür Altan, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün dünyada açlığı yok etme konusunda uluslararası çabaları destekleyen birleşmiş milletlere bağlı bir uzmanlık kuruluşu olduğunu söyledi. 190 üyesi, Avrupa Komisyonu ortaklığı bulunan ve hükümetler arası bir teşkilat olan FAO'nun tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörlerine çok büyük bir destek verdiğini kaydeden Altan; "FAO Mersin balıkları ile ilgili olarak Devlet Su İşleri ve Tarım Bakanlığı, İstanbul ve Sinop Üniversiteleri, sivil toplum örgütleri ile birlikte 'Türkiye'deki Mersin Balıklarının Popülasyonlarının İyileştirilmesi' projesini yürütüyor. Bu kapsamda Devlet Su İşlerine ait bir tesiste Mersin balığı kuluçkahanesi kuruldu. İlk yavrular alındı. akua kültür çalışması ve doğaya bırakılması ile ilgili çalışmalar yürütülüyor. Mersin balıklarının göç yollarına yönelik Sakarya Nehri ve Yeşilırmak ta saha çalışmaları yapıldı" dedi.

Mersin balığının en önemli özelliğinin havyarı olduğunu anlatan Altan, bu balığın havyarının kilosunun 5 bin Avrodan satıldığını vurguladı. Mersin balığı yetiştiriciliğinde Rusya'nın çok ileride olduğunu dile getiren Altan, şöyle konuştu; "Ruslarda mersin balığının havyarına beyaz betrol diyorlar. Mersin balıklarının nesli tükenmek üzere. Biz bırakın bu balığı tüketmeyi, kendi sularımızda rastlayamıyoruz bile. Bu kadar önemli olan bu balığı yetiştiremiyorsak, avlayamıyorsak, pişirip tüketemiyorsak o zaman bütün bu değerlerin bizim için neden önmeli olsun? Bizim hedefimiz burada, Mersin balığının yetiştiriciliğine, sularımızda daha fazla üremesine , insanların bu baklık türünü daha fazla tanımasına yardımcı olmak.Türkiye'de bu balığın aşırı avcılığına göz yumuldu.  Avcıılığı yasak türler arasına almakta çok geç kalmışız. Karadeniz Mersin balığının üremesine en iyi ortama sahipken bunları setlere , kirliliğe ve hidroelektrik santrallerine bırakmayı uygun görmüşüz."

2001 yılından bu yana Mersin balığı yetiştiriciliği konusunda çalışma yürüten İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Devrim Memiş ise Mersin balığının neslinin tükendiğini belirtti.

'Balığın nesli tükendi bunu herkes biliyor. Doğada olan balıkları korumak ve yapay koşullarda üretmek zorundayız. Başka şansımız yok' diyen Memiş; "Mersin balıklarına dinazorlar döneminden bu yana yaşayan balıklar deniyor. Mersin balıklarının dünyadaki varlığı 200 milyon yıl öncesine dayanıyor. 21 yüzyılda doğal dengenin giderek bozulması, Mersin balığının nesli tükenme tehlikesi altında bulunan canlılar arasında 'kırmızı lisetede' yer almasına neden oldu. Mersin balıkları tatlı sularda yumurtluyor, denizde büyüyorlar. Üreme yaşı 4-16 yaş arasında değişiyor. Bu balığın iki ortamada ihtiyacı var. Kıkırdaklı balıklar sınıfında yer alıyorlar. Dünyada 31 mersin balığı türü var. Bunların içinde Karadeniz ve Hazar Denizi kökenli olan 7 tür bulunuyor. Dünyada da en önemli türler bunlar. O nedenle çok şanslı bölgedeyiz. Mersin balıklarının en değerli türlerini içeren bölgeler" ifadesini kullandı.

Mersin balıklarının havyarı nedeniyle can çekiştiğini vurgulayan Devrim Memiş, "Şuanda Karadenizde 5 Mersin balığı türü kaldı. Hazar Denizi'nde olduğu gibi tüm bilimsel çalışmalara rağmen Karadenizde balıkların yok oluşunun önüne geçilememiştir" diye konuştu.

Mersin balıklarının azalmasındaki ana nedenlerden birinin yumurtlama göçlerinin nehirler üzerindeki baraj ve setlerle engellenmesi olduğuna dikkat çeken Memiş, sözlerini şöyle sürdürdü; "Diğer nedenler yumurtlamaya gelen balıkların nehir ağızlarında kolaylıkla yakalanması. Akarsuların aşırı kirlenmesi. Yumurtlama alanlarının bozuluması, yasa dışı avlanma, tesadüfi avlanma ve geri bırakmama gibi nedenler oluşturuyor. Mersin balıklarının sularımıza yeniden kazanımı için balıkların ve çevrenin korunmasına yönelik özellikle kamu idaresinin, yerel halkın, sivil toplum örgütlerinin eğitim ve bilinçlendirilme çalışmalarına bir an önce hız vermeliyiz. Bu balıkların Sakarya, Kızılırmak, Yeşilırmak ve Çoruh Nehirlerindeki doğal yumurtlama alanları acilen belirlenerek rehabilitasyona tabi tutulmalı. Tespit edilen alanı koruma altına almalıyız. Nehirlerde yapılan setlerin yüksekliklerini yeniden kontrol edeceğiz. Barajların, HES'lerin ve regülatörlerindeki balık geçitlerinin projelerini kontrol edeceğiz. Balık geçitleri projeleri var ama Mersin balıklarına uygunmu, değilmi onları inceleyeceğiz. Mersin balıklarının göç yolundaki kum ve çakıl ocaklarının nehir yatağından uzaklaştırmamız lazım. Nehir kenalarında yapılacak olan eğlence alanları canlıları düşünerek yapılması lazım. Sportif balıkçılık koruma altına alınan yerlerden kaldırılmalı."

,

Çalıştay'da Doç.Dr.Devrim Memiş, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Su Ürünleri Merkez Araştırma Enstitüsü'nden Bilal Akbulut, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nden Ömer Murat Tüfek, Sakarya Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Yar.Doç.Dr. Mahnaz Gümrükçüoğlu, Yalova Üniversitesi Armutlu Meslek Yüksekokulu'ndan Yar.Doç.Dr. Celal Ateş, Doğa Derneği Başkanı Güven Eken ve Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi ve MERKODER Başkanı Yrd.Doç.Dr. Serap Ustaoğlu Tırıl, slayt gösterimi eşliğinde sunum yaptılar.

Çalıştayda, FAO'nun Mersin balıklarının hayat alanlarının iyileştirilmesine yönelik yürüttüğü bilimsel çalışma, Mersin balıklarının önemi, yetiştiriciliği ve koruma faaliyetleri ele alındı. Çalıştayın ardından,Yeni Mahalle'de Mersin Balığı Festivali kapsamında halka yönelik olarak Mersin balıkları ile ilgili slayt gösterimi yapıldı.

Mehmet karakaş